Astma is een chronische ontstekingsziekte van de luchtwegen waarbij de bronchiën tijdelijk vernauwen, waardoor ademhaling bemoeilijkt wordt. De ziekte wordt veroorzaakt door een combinatie van genetische aanleg en omgevingsfactoren. Bij astmapatiënten reageren de luchtwegen overgevoelig op bepaalde prikkels, wat leidt tot ontstekingen, zwelling van het slijmvlies en verhoogde slijmproductie.
De meest voorkomende symptomen van astma zijn:
Verschillende triggers kunnen astmaklachten uitlokken, zoals huisstofmijt, pollen, dierenharen, rook, stress, koude lucht of lichamelijke inspanning. Er bestaan verschillende vormen van astma, waaronder allergisch astma, niet-allergisch astma en inspanningsastma. De impact op het dagelijks leven kan aanzienlijk zijn, van beperkte sportactiviteiten tot frequent verzuim op werk of school.
Zoek onmiddellijk medische hulp bij ernstige ademhalingsproblemen, blauwverkleuring van lippen of nagels, of wanneer gewone activiteiten door ademhalingsproblemen worden belemmerd. Raadpleeg uw huisarts voor een juiste diagnose en behandelplan.
Inhalatoren vormen de hoeksteen van astmabehandeling door medicijnen direct naar de luchtwegen te transporteren. Er zijn verschillende typen bronchodilatatoren beschikbaar die de vernauwde luchtwegen helpen verwijden.
Salbutamol, verkrijgbaar onder merknamen zoals Ventolin en Airomir, is de meest voorgeschreven kortwerkende luchtwegverwijder. Deze medicatie werkt binnen enkele minuten en biedt 4-6 uur verlichting. Terbutaline (Bricanyl) is een alternatief met vergelijkbare werking. Deze medicijnen worden gebruikt bij acute klachten en als preventie voor inspanning.
Salmeterol (Serevent) en Formoterol (Oxis, Foradil) bieden langdurige bescherming tot 12 uur. Deze worden altijd in combinatie met ontstekingsremmers voorgeschreven en nooit als monotherapie bij astma.
Een correcte inhalatietechniek is essentieel voor effectieve medicijntoediening:
Mogelijke bijwerkingen zijn trillingen, hartkloppingen en hoofdpijn. Gebruik nooit meer dan voorgeschreven en bewaar inhalatoren op kamertemperatuur.
Ontstekingsremmende medicijnen vormen de hoeksteen van de astmabehandeling in Nederland. Deze medicijnen verminderen de chronische ontsteking in de luchtwegen en helpen astmasymptomen op lange termijn onder controle te houden. Door regelmatig gebruik kunnen ze het aantal astma-aanvallen aanzienlijk verminderen en de luchtwegfunctie verbeteren.
Inhalatiecorticosteroïden zijn de meest voorgeschreven ontstekingsremmende medicijnen voor astma. Deze medicijnen werken direct in de longen en hebben minimale bijwerkingen wanneer ze correct worden gebruikt. Beclometason is beschikbaar onder de merknamen Qvar en Becloforte en wordt vaak als eerstekeusmedicijn voorgeschreven. Budesonide (Pulmicort) is bijzonder geschikt voor kinderen en heeft een goede veiligheidsprofiel. Fluticason (Flixotide) biedt krachtige ontstekingsremmende werking en is beschikbaar in verschillende sterktes.
Combinatiemedicijnen bevatten zowel een langwerkende luchtwegverwijder als een corticosteroïd in één inhalator. Deze medicijnen bieden het voordeel van verbeterde therapietrouw en optimale dosering van beide componenten:
Montelukast (Singulair) is een tablettenvorm ontstekingsremmer die vooral effectief is bij inspanningsastma en allergie-gerelateerde astma. Dit medicijn wordt vaak toegevoegd aan de behandeling wanneer inhalatiecorticosteroïden alleen onvoldoende effect hebben.
De dosering van ontstekingsremmende medicatie wordt altijd geïndividualiseerd door uw huisarts of longarts. Start meestal met de laagst effectieve dosis en wordt aangepast gebaseerd op symptoomcontrole. Regelmatige controles zijn essentieel om de behandeling te optimaliseren en bijwerkingen te minimaliseren. Het is belangrijk om deze medicijnen dagelijks te gebruiken, ook wanneer u zich goed voelt.
Een goede astmacontrole begint met het consequent innemen van onderhoudsbehandeling. Deze dagelijkse medicatie, zoals inhalatiecorticosteroïden en langwerkende luchtwegverwijders, helpt ontstekingen in de luchtwegen te verminderen en aanvallen te voorkomen. Het is belangrijk om deze medicijnen elke dag in te nemen, ook wanneer u zich goed voelt.
Veel astmapatiënten hebben ook allergieën die hun symptomen kunnen verergeren. Door allergenen te identificeren en te vermijden, kunt u uw astmacontrole aanzienlijk verbeteren. Dit kan betekenen dat u maatregelen neemt tegen huisstofmijt, pollen, schimmels of dierenharen in uw woonomgeving.
Antihistaminica kunnen een waardevolle aanvulling zijn op uw astmabehandeling, vooral wanneer allergieën een rol spelen. Deze medicijnen helpen allergische reacties te verminderen die astmasymptomen kunnen triggeren. Bespreek met uw huisarts of apotheker welke antihistaminica het beste bij uw situatie passen.
Een gezonde levensstijl draagt bij aan betere astmacontrole. Dit omvat:
Het identificeren en vermijden van persoonlijke astmatriggers is essentieel voor goede controle. Veelvoorkomende triggers zijn sigarettenrook, sterke geuren, koude lucht, stress en bepaalde weerssituaties. Het bijhouden van een astmadagboek kan helpen patronen te herkennen.
Regelmatige controles bij uw huisarts zijn cruciaal voor optimale astmabehandeling. Tijdens deze afspraken wordt uw inhalatietechniek gecontroleerd, medicatie bijgesteld indien nodig, en wordt uw astmacontroleplan geëvalueerd en aangepast.
Het herkennen van de vroege tekenen van een astma-aanval kan levensreddend zijn. Symptomen kunnen zijn: toenemende kortademigheid, piepende ademhaling, hoesten, drukkend gevoel op de borst, en moeite met spreken. Bij kinderen kunnen ook prikkelbaarheid en vermoeidheid optreden.
Altijd een kortwerkende luchtwegverwijder (reliever) bij de hand hebben is essentieel. Deze medicatie, vaak in een blauwe inhaler, werkt snel om de luchtwegen te openen tijdens een aanval. Zorg ervoor dat u weet hoe u deze correct moet gebruiken en controleer regelmatig de vervaldatum.
Bij een astma-aanval is het belangrijk om rustig te blijven en de volgende stappen te volgen:
Bel onmiddellijk 112 wanneer de persoon niet kan spreken door kortademigheid, de lippen of nagels blauw worden, de medicatie niet helpt na 15 minuten, of wanneer de persoon het bewustzijn verliest. Twijfel niet om professionele hulp in te schakelen bij ernstige symptomen.
Preventie van acute aanvallen gebeurt door consequent gebruik van onderhoudsbehandeling, het vermijden van bekende triggers, en het hebben van een duidelijk astma-actieplan. Zorg ook voor goede communicatie met familie, school of werkgever over uw astma en wat te doen in noodsituaties.
Astmamedicatie voor kinderen verschilt vaak van die voor volwassenen, niet alleen in dosering maar ook in toedieningsvorm. Kinderen krijgen vaak lagere doseringen en speciaal ontwikkelde inhalers die gemakkelijker te gebruiken zijn. Het is belangrijk dat medicatie wordt voorgeschreven door een arts die ervaring heeft met pediatrische astma.
Jonge kinderen hebben vaak moeite met de coördinatie die nodig is voor effectief inhaleren. Voor baby's en peuters zijn vernevelaars met een masker vaak de beste optie. Oudere kinderen kunnen leren omgaan met inhalers met een spacer, terwijl tieners meestal gewone inhalers kunnen gebruiken.
Spacers en vernevelaars zijn hulpmiddelen die de medicatietoediening bij kinderen aanzienlijk verbeteren:
Goede communicatie met school is essentieel voor kinderen met astma. Zorg ervoor dat leerkrachten weten wat astma is, welke triggers uw kind heeft, en hoe ze kunnen herkennen wanneer uw kind medicatie nodig heeft. Een astma-actieplan op school en reserve-medicatie zijn onmisbaar.
Alle verzorgers moeten goed geïnformeerd zijn over het astma van het kind. Dit omvat het herkennen van symptomen, het correct toedienen van medicatie, en weten wanneer medische hulp nodig is. Regelmatige training en herhaling van procedures zorgen ervoor dat iedereen voorbereid is op verschillende situaties.
