Zwaarlijvigheid, ook wel obesitas genoemd, is een chronische aandoening waarbij er sprake is van een overmatige ophoping van lichaamsvet. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wordt obesitas geclassificeerd aan de hand van de Body Mass Index (BMI). Een BMI van 30 kg/m² of hoger wordt beschouwd als zwaarlijvigheid, terwijl een BMI tussen 25-29,9 kg/m² als overgewicht wordt gekwalificeerd.
Zwaarlijvigheid ontstaat door een complexe combinatie van factoren. Een langdurige energie-onbalans, waarbij meer calorieën worden ingenomen dan verbruikt, vormt de hoofdoorzaak. Genetische aanleg, hormonale verstoringen, bepaalde medicijnen, en psychosociale factoren kunnen bijdragen aan gewichtstoename.
Obesitas verhoogt het risico op verschillende ernstige gezondheidsproblemen:
In Nederland heeft ongeveer 15% van de volwassen bevolking obesitas, en dit percentage stijgt gestaag. Ongeveer 50% van de Nederlandse volwassenen heeft overgewicht of obesitas, wat een belangrijke volksgezondheidskwestie vormt.
Medicamenteuze behandeling van obesitas wordt overwogen wanneer andere methoden zoals dieetinterventie en verhoogde fysieke activiteit onvoldoende resultaat opleveren. In Nederland worden afslankpillen alleen voorgeschreven door artsen aan patiënten met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of bij een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met gewichtsgerelateerde comorbiditeiten.
Er bestaan verschillende typen medicijnen voor gewichtsverlies, elk met specifieke werkingsmechanismen. Sommige medicijnen remmen de eetlust door in te werken op neurotransmitters in de hersenen, terwijl andere de opname van vetten in de darmen blokkeren. Nieuwere medicijnen werken via hormonale paden die honger- en verzadigingssignalen reguleren.
Medicamenteuze behandeling is nooit een op zichzelf staande oplossing. Deze moet altijd gecombineerd worden met een aangepast dieet, regelmatige lichaamsbeweging en gedragsverandering. Medische begeleiding door een arts of gespecialiseerd team is essentieel voor het monitoren van de effectiviteit en het voorkomen van bijwerkingen.
Afslankpillen kunnen verschillende bijwerkingen veroorzaken, variërend van milde klachten zoals misselijkheid en hoofdpijn tot meer ernstige complicaties. Regelmatige medische controle is daarom noodzakelijk om de behandeling veilig en effectief te houden.
In Nederland zijn verschillende geneesmiddelen beschikbaar voor de behandeling van obesitas, zowel op recept als vrij verkrijgbaar. Deze medicijnen kunnen een waardevolle aanvulling zijn op een gezonde levensstijl en gewichtsverliesprogram.
Orlistat (verkrijgbaar als Xenical) is een van de meest voorgeschreven medicijnen tegen obesitas. Dit geneesmiddel blokkeert de opname van ongeveer 30% van de vetten uit de voeding. Liraglutide (Saxenda) is een GLP-1 receptoragonist die oorspronkelijk werd ontwikkeld voor diabetes, maar ook effectief is gebleken voor gewichtsverlies. Combinaties van naltrexon en bupropion werken op de hersenen om hongergevoel te verminderen en het verzadigingsgevoel te verhogen.
Orlistat is ook beschikbaar in een lagere dosering als Alli, dat zonder recept verkrijgbaar is. Deze variant bevat 60mg orlistat per capsule, tegenover 120mg in de receptplichtige versie.
Onderzoek toont aan dat deze medicijnen gemiddeld 5-10% gewichtsverlies kunnen bewerkstelligen wanneer gecombineerd met leefstijlveranderingen. De kosten variëren van €50-200 per maand, afhankelijk van het medicijn. Vergoeding door de zorgverzekeraar is mogelijk bij een BMI boven 30 of boven 27 met comorbiditeiten, mits voorgeschreven door een arts en onderdeel van een uitgebreid behandelplan.
Naast medicijnen zijn er verschillende voedingssupplementen en natuurlijke hulpmiddelen beschikbaar die kunnen ondersteunen bij gewichtsverlies. Deze producten zijn vrij verkrijgbaar in Nederlandse apotheken en drogisterijen.
Hoewel deze supplementen natuurlijk zijn, betekent dit niet automatisch dat ze veilig zijn voor iedereen. De wetenschappelijke onderbouwing voor effectiviteit varieert sterk per product. Vezelrijke supplementen hebben de meeste wetenschappelijke steun, terwijl andere producten beperkt bewijs tonen.
Supplementen kunnen interacties hebben met medicijnen, vooral bloedverdunners en diabetesmedicatie. Raadpleeg altijd uw apotheker of arts voordat u supplementen gebruikt, vooral bij bestaande aandoeningen of medicijngebruik. Geen enkel supplement vervangt een gezonde voeding en voldoende beweging.
Een gezonde leefstijl is de hoeksteen van succesvol gewichtsbeheer. Naast voeding en beweging kunnen verschillende ondersteunende producten u helpen bij het bereiken van uw doelen. Bij onze apotheek vindt u een breed assortiment aan hulpmiddelen die uw gewichtsverliesreis kunnen ondersteunen.
Maaltijdvervangers en eiwitshakes bieden een gecontroleerde manier om calorieën te beperken terwijl u essentiële voedingsstoffen binnenkrijgt. Deze producten zijn vooral nuttig voor mensen met een drukke leefstijl of als ondersteuning bij het opstarten van een dieet. Portiecontrole hulpmiddelen, zoals speciale borden en maatbekers, helpen u bij het leren van juiste portiegroottes.
Het bijhouden van uw voortgang is cruciaal voor langdurig succes. Moderne weegschalen en meetinstrumenten geven inzicht in lichaamssamenstelling en trends. Voor mensen met diabetes of prediabetes is bloedsuiker meetapparatuur essentieel voor het monitoren van de impact van gewichtsverlies op de bloedglucosewaarden.
Tijdens een dieet kan er sprake zijn van vitamine- en mineralentekorten. Specifieke supplementen kunnen helpen deze tekorten aan te vullen en uw energieniveau op peil te houden tijdens het afslankproces.
Hoewel veel mensen succesvol kunnen afvallen met leefstijlveranderingen en vrij verkrijgbare hulpmiddelen, zijn er situaties waarin professionele medische begeleiding noodzakelijk is. Het is belangrijk om te weten wanneer u hulp moet zoeken.
Raadpleeg uw huisarts wanneer u een BMI van 30 of hoger heeft, vooral als er sprake is van obesitas-gerelateerde aandoeningen zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk, of slaapapneu. Ook wanneer meerdere pogingen tot gewichtsverlies zonder begeleiding hebben gefaald, is professionele hulp aan te raden.
Voor mensen met ernstige obesitas (BMI >35-40) kan bariatrische chirurgie een optie zijn. Dit vereist uitgebreide screening en levenslange nazorg. Een multidisciplinaire aanpak, waarbij diëtisten, psychologen, en medisch specialisten samenwerken, biedt de beste kansen op duurzaam succes.
Psychologische ondersteuning speelt een cruciale rol bij het doorbreken van ongezonde eetpatronen en het handhaven van gewichtsverlies op lange termijn.
