Cholesterol is een vetachtige stof die van nature voorkomt in alle cellen van uw lichaam. Het speelt een essentiële rol bij de productie van hormonen, vitamine D en galzuren die helpen bij de vertering van vetten. Hoewel cholesterol noodzakelijk is voor een goede gezondheid, kunnen te hoge waarden leiden tot ernstige gezondheidsproblemen.
Er bestaan twee hoofdtypen cholesterol: LDL (Low-Density Lipoprotein) en HDL (High-Density Lipoprotein). LDL wordt vaak 'slecht cholesterol' genoemd omdat het zich kan ophopen in de arteriën en bloedvaten kan verstoppen. HDL daarentegen wordt 'goed cholesterol' genoemd omdat het overtollig cholesterol wegvoert uit de arteriën naar de lever voor afbraak.
In Nederland gelden de volgende streefwaarden voor cholesterol: totaal cholesterol onder 5,0 mmol/l, LDL onder 3,0 mmol/l en HDL boven 1,0 mmol/l voor mannen en 1,2 mmol/l voor vrouwen. Behandeling is nodig wanneer deze waarden worden overschreden, vooral bij aanwezigheid van andere risicofactoren.
Onbehandelde hoge cholesterolwaarden kunnen leiden tot atherosclerose, hartaanvallen, beroertes en andere cardiovasculaire aandoeningen.
In Nederland zijn verschillende effectieve medicijnen beschikbaar voor het verlagen van cholesterol. De keuze voor een specifiek medicijn hangt af van uw cholesterolwaarden, medische geschiedenis en eventuele bijwerkingen.
Statines zijn de meest voorgeschreven cholesterolverlagende medicijnen. Ze remmen een enzym dat betrokken is bij de cholesterolproductie in de lever. In Nederland zijn simvastatine, atorvastatine en rosuvastatine de meest gebruikte statines. Deze medicijnen kunnen het LDL-cholesterol met 20-50% verlagen.
Ezetimibe werkt door de opname van cholesterol in de dunne darm te blokkeren en wordt vaak gecombineerd met statines. Combinatiepreparaten zoals ezetimibe/simvastatine bieden gemak door twee werkzame stoffen in één tablet.
Fibraten zoals fenofibraat en gemfibrozil zijn vooral effectief bij het verlagen van triglyceriden en het verhogen van HDL-cholesterol. Ze worden voorgeschreven wanneer statines niet voldoende effectief zijn of niet verdragen worden.
PCSK9-remmers zijn een nieuwe klasse medicijnen die gebruikt worden bij patiënten met zeer hoge cholesterolwaarden of erfelijke hypercholesterolemie. Deze injecties kunnen het LDL-cholesterol drastisch verlagen wanneer andere behandelingen onvoldoende resultaat geven.
Voor optimale werking is het belangrijk om cholesterolmedicatie consistent en volgens voorschrift in te nemen. Statines, de meest voorgeschreven cholesterolverlagende medicijnen, werken het beste wanneer ze dagelijks op hetzelfde tijdstip worden ingenomen. De meeste statines kunnen zowel met als zonder voedsel worden ingenomen, maar controleer altijd de bijsluiter voor specifieke instructies.
Omdat de cholesterolproductie 's nachts het hoogst is, worden statines vaak 's avonds voorgeschreven. Tijdens de behandeling is het verstandig om alcohol te beperken en veel grapefruitsap te vermijden, aangezien dit de werking van bepaalde statines kan beïnvloeden.
Vergeten dosis? Neem deze in zodra u het zich herinnert, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis. Verdubbel nooit de dosis. Cholesterolmedicatie is meestal een langdurige behandeling die vaak levenslang wordt voortgezet voor optimale bescherming van hart en bloedvaten.
Hoewel statines over het algemeen goed worden verdragen, kunnen er bijwerkingen optreden. De meest gemelde bijwerkingen zijn spierpijn en stijfheid, hoofdpijn, maagdarmproblemen en vermoeidheid. Deze bijwerkingen zijn meestal mild en verdwijnen vaak na enkele weken van gebruik.
Ernstige spierpijn, vooral gepaard met donkere urine, kan duiden op een zeldzame maar ernstige bijwerking. Statines kunnen wisselwerkingen hebben met verschillende medicijnen, waaronder bepaalde antibiotica, schimmelmedicijnen en bloedverdunners.
Cholesterolmedicatie is niet geschikt voor zwangere vrouwen, mensen met actieve leverziekte, of bij bekende allergie voor de werkzame stof.
Een gezond voedingspatroon speelt een cruciale rol bij het verlagen van het cholesterolgehalte. Kies voor voedingsmiddelen rijk aan vezels zoals havermout, volkoren producten en peulvruchten. Vervang verzadigde vetten door onverzadigde vetten uit olijfolie, noten en vette vis. Beperk de inname van bewerkt vlees en zuivelproducten met veel vet.
Regelmatige lichaamsbeweging verhoogt het goede HDL-cholesterol en verlaagt het slechte LDL-cholesterol. Streef naar minimaal 150 minuten matige intensiteit per week, zoals stevig wandelen of fietsen. Ook krachttraining twee keer per week draagt bij aan een betere cholesterolbalans.
Overgewicht verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Een gezond gewicht helpt het cholesterolgehalte te normaliseren. Roken beschadigt bloedvaten en verlaagt het goede cholesterol. De combinatie van medicatie en deze leefstijlveranderingen geeft de beste resultaten bij cholesterolbehandeling.
Bij cholesterolbehandeling zijn regelmatige bloedcontroles essentieel. In de eerste maanden na het starten van medicatie wordt uw cholesterolgehalte elke 6-8 weken gecontroleerd. Zodra de streefwaarden bereikt zijn, volgen controles meestal elke 3-6 maanden.
De streefwaarden zijn afhankelijk van uw cardiovasculaire risico:
Uw arts kan de dosering aanpassen of een ander medicijn voorschrijven als de streefwaarden niet behaald worden. Doorverwijzing naar een internist of cardioloog is nodig bij ernstig verhoogd cholesterol, bijwerkingen van medicatie, of familiale hypercholesterolemie. Langetermijnzorg bestaat uit levenslange monitoring en behandeling.
